Description d’un parler irlandais de Kerry/Texte

La bibliothèque libre.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
◄   Conclusion. Index.   ►


TEXTE DIALECTAL
TRANSCRIPTION PHONÉTIQUE
inʹi:n ə çαni:

tɑ: tɑməl fɑd əniʃ ə vʹi: fʹαr nə χo:ni: ə mαlʹə muər χorkʷi:. fʹαr sevʹərʹ ɑgəs kʹαni: fɑrəgʹə do bʹα e. də vʹi:χ liŋʹgʹəs e tʹαχt hɑr lʹαr χʷigʹə. də vʹi: è:n inʹi:n əvɑ:nʹ əgʹe gœr bʹe n αnʹəmʹ ə vʹi: erʹhə mɑ:rʹə vɑ:n. də hi:lʹ ʃi ən αnʹəmʹ ʃinʹ mɑr nʹi revʹ ʃi sə vαlʹə vuər è:n χαlʹi:nʹ ko dʹαs ko mʷè:rgə lʹe:. nʹi revʹ e:nʹə klinʹə egə nə mʷi:nʹtʹərʹ ɑχ i: ɑgəs do vʹe:αdəgʹ ʃinʹ irʹəmʹ ɑgəs grɑ: nə ni:nʹə don inʹi:n o:g so.

Bo ǥnɑ:həχ lʹe: kɑpte:n o:g liŋʹgʹə tʹαχt er kuərdʹ go tʹigʹ ə çαni: go mʹnʹikʹ ɑgəs vʹi:χ ʃe ɑnəçαnu:lʹ er vɑ:rʹə vɑ:n. vʹi: mɑ:rʹə e tʹitʹəm ə ŋrɑ: lʹeʃ ə gɑnis dʹi fʹe:nʹ. nuerʹ ə imʹi:χ ʃe oŋ guən vʹi:χ uegʹənʹəs ɑgəs dʹi:mvɑ: ə dαunʹ erʹhə ɑχ nʹi: vʹi:χ is əkʹi kɑd e: ən fɑ:h. nʹi revʹ e:nʹ αr o:g uəsəl tʹi:mpəl nɑ: go revʹ e tnu: lʹe mɑ:rʹə vɑ:n ə ǥɑ:lʹ lʹe po:sə ɑχ nʹi revʹ è:n vαh de:nʹə vʹeh ɑ: lorəg. nʹi: fo:səχ ʃi e:nʹ αr ɑχ ə kɑpte:n o:g. nʹi:r wαh lʹe nə mʷi:nʹtʹərʹ i: hu:rtʹ lʹe po:sə do:sən. do bʹɑ:r lʹo: i: vʹeh nə gu:ŋgər fʹe:nʹ. dɑn mɑ:rʹə bʹlʹiəntə gɑn po:sə. dʹerʹəχ ʃi nə hαgʹənʹə fʹe:nʹ « dɑ: vαχ mɑhərʹ bɑ:s vʹeαχ ʃe er mo χuməs mo rʹαu fʹαr ə fo:sə ».

də vʹi ə sgʹi:αl go mαh ɑgəs də hɑ:nʹəg gɑlər e:gʹənʹtʹ ər ə hɑhərʹ ɑgəs vʹi: ʃe e dœl χun bɑ:ʃ. dɑ:k ʃe ə higʹ is ɑ:tʹ ɑgəs ə χʷidʹ sevʹərʹəʃ eg mɑ:rʹə mɑr nʹi revʹ e:nʹ elʹə mʷirʹərʹ erʹ. nuerʹ ə fuerʹ ʃe bɑ:s mɑ: vʹi: mɑ:rʹə bro:nəχ vʹi ʃi sɑ:stə dɑun is go mʹeαχ ə kɑpte:n o:g lʹe po:s əkʹi:.

nʹi:r wɑd ənə jie ʃinʹ gœr hɑ:nʹəgʹ ə lu:ŋg χʷinʹ kuenʹ ɑgəs də hɑ:nʹəgʹ ə kɑpte:n o:g go dʹi: ə tʹigʹ. ɑχ nʹi revʹ ə kʹαni: rimʹəʃ. ɑχ mɑrə revʹ vʹi: mɑ:rʹə vɑ:n rimʹəʃ ɑgəs də ǥɑ:lʹtʹəgʹ ʃi rimʹəʃ mɑr bo χo:rʹ. vʹi: mʹi: əgʹe sə χuən ɑgəs du:rtʹ ʃi lʹe nə mɑ:hərʹ « əniʃ ə vɑ:hərʹ » er ʃiʃə « o tɑ: mɑhərʹ fɑχtə bɑ:s ɑgəs gœr ǥɑ:g ʃe mo ǥo:hənʹ də hevʹərʹəs ə te:lʹ əgɑmsə is mαh lʹum mʹe fʹe:nʹ ɑgəs ə sevʹərʹəs sən ə hu:rtʹ dəŋ gɑpte:n o:g lʹet hœlʹ ʃə ». nʹi du:rtʹ ə vɑ:hərʹ ʃo:dʹ ɑχ « tɑ: go mαh inʹi:n o: ». də po:səχ mɑ:rʹə vɑ:n ɑgəs ə kɑpte:n o:g ɑgəs vʹi: po:sə ʃαχt lɑ: əs ʃαχt ni:h orhə.

fʹe jerʹə də vʹi er ə gɑpte:n ə ço:ltə ə ho:gənʹtʹ suəs ɑgəs dœl gə dʹi: du:həgʹ e:gʹənʹtʹ e tʹrʹiəl er lɑsg elʹə. də vʹi: bro:n mu:ər erʹ ə vʹeh e sgɑru:nʹtʹ lʹe:nə χαlʹi:nʹ ɑχ nʹi revʹ lʹeis erʹ χαχ ʃe imʹαχt. « nɑ: bʹi:χ bro:n ort » ersə mɑ:rʹə « bʹedsə əm χαlʹi:nʹ dʹi:lʹəʃ dœtʹ nu go dʹi go vʹi:lʹhərʹ əri:ʃtʹ ».

vʹi ə çi:αd vɑ:t ə vʹi er ə li:ŋʹgʹ ɑnəvuər lʹeʃ ə gɑpte:n. nʹi revʹ u:nt ɑχ è:n ɑnəm əvɑ:nʹ, mɑr dʹi:αrfɑ:. vʹi:χ ə kɑpte:n e mʷi:v ɑgəs e kɑinʹtʹ ə go:ni: mɑr jαul er vɑ:rʹə vɑ:n go revʹ ʃi nə kαlʹi:nʹ uəsəl dʹi:lʹəʃ. ro:gərʹə bʹα ə mɑ:tə ɑgəs də vʹi ʃe e fαrʹə er ɑilʹ ə ǥɑ:lʹ er ə gɑpte:n.

də vʹi:dər ʃe: vʹi: gɑn fʹilʹə ɑgəs nuerʹ ə χnikʹ mɑ:rʹ ən tɑ:rhəχ e tʹαχt χun kuenʹ, vʹi: sgʹetʹimʹi:nʹi: er ə kri: lʹe lu:χɑ:rʹ ɑgəs lʹe hɑ:həs nʹi: nɑ:r vu:nə. də vʹi kɑikʹi:s əku ə dʹαunt ə çe:lʹə go ku:mpo:rdəχ, ɑχ è:n trɑ:no:nə vɑ:nʹ ǥαvʹ ə kɑpte:n əmɑχ ɑgəs mɑ:rʹə lʹə nα χœʃ. vʹi:dər e ʃu:l ɑgəs kɑsəχ ə mɑ:t orhə. χœr ʃe kɑinʹtʹ er ə gɑpte:n. « is do:χə » er ʃiʃən « nɑ: fʷilʹ ə fʹαrsən bʹo: dʹi:αχ mɑ:rʹə vɑ:n ə vʹαlə vuetʹ ». « Is do: lʹum nɑ: fʷilʹ » ersə kɑpte:n, « kαdʹe ə gʹαul ə χʷirʹfɑ: lʹeʃ. » ersə mɑ:tə. « ʃi: ə tɑ:rhəχ mo χʷidʹ fʹe:nʹ » er ʃiʃən « ɑgəs kʷirʹhə mʹe n tɑ:rhəχ ə ŋʹαul lʹαt nɑχ fʹe:dʹərʹ e: ».

də ǥαŋʹgʹənʹi:dər ə gʹαul ɑgəs də ǥɑ:gədər slɑ:n egə nə çe:lʹə. dʹimʹigʹ ə mɑ:t uəhə. vʹi ən ɑimʹʃərʹ kαtʹə ɑgəs nuerʹ ə vʹi n tɑ:rhəχ χʷinʹ kuenʹ ə ɑ:gənʹtʹ nʹi revʹ ən mɑ:tə ɑ:bəltə er ǥœl er bo:rd, mɑr vʹi ʃe bʹrʹo:tʹə mɑr je. do bʹe:gʹənʹtʹ doŋ gɑpte:n ə vɑlərt ə ǥɑ:lʹtʹ. nuerʹ vʹi: n tɑ:rhəχ imʹihə, is bʹog ə vʹrʹo:tʹəχt ə vʹi er ə lu:bərʹə mɑ:tə, mɑr də vʹi: e kʷirʹ ə χʷidʹ ǥlʹukəʃ eg oberʹ go tʹuv. vʹi:χ ʃe tʹi:mpəl hi: vɑ:rʹə vɑ:n go mʹənʹik ɑgəs lʹegʹ ʃe erʹ ə vʹe go hɑnəvuər lʹenə mni: χʷi:nʹdʹαχt.

è:n trɑ:no:nə vɑ:nʹ vʹi: n mɑ:tə ɑgəs ə vʹαn o:g sə eg ʃu:l. də lαurʹ ə mɑ:tə lʹe: is muər ən obərʹ dœtʹ ə vʹeh eg obərʹ mɑr ʃinʹ fαdʹ ə vʹeαχ tʹigʹ əgɑt fʹe:nʹ lʹe fɑ:lʹ ɑgəs fʹαr mαh. po:sədsə tu » er ʃiʃən « ɑgəs bʹemʹi:dʹ go ku:mpo:rdəχ ə dʹαunt ə çe:lʹə er è:n χʷinʹi:l bʹog əvɑ:nʹ ». « kαdʹ e ən rœd e: ʃinʹ ə ǥʷinʹ uəsəlʹ » er ʃiʃə. χœrʃe ə lɑ:v nə fo:kə ɑgəs do hαrʹəgʹ ənʹi:s sbərɑ:n αrʹəgʹədʹ. « fʹi:αχ » er ʃeʃən lʹeʃ ə gαlʹi:nʹ « ʃinʹ sbrɑ:n o:rʹ ɑgəs tu:rhə mʹe ǥœtʹ e: mɑ:s fʹe:dʹər lʹαt ə fɑ:nʹə po:stə tɑ: er vʹe:rʹ do vɑ:ʃtʹrʹɑ:s ə hu:rtʹ dom ə gɑn is dʹi » tɑ: ʃe rɑ:tʹə go sgœlʹtʹən ə vʹrʹαb ə χloχ. də fʹrʹuk ʃe ə kαlʹi:nʹ ʃo χun nə hebərə ə ji:αnəv. « dʹi:ənhə mʹe mʷi ji:həl » er ʃiʃə.

ə gʹαun ku:pl i:hə də vʹi ʃi e fαrʹə go dʹiən nu go dʹi: go vuər ʃi mɑ:rʹə vɑ:n nə kolə ɑgəs dʹi:αləgʹ ʃi go sokərʹ ɑgəs do çlʹαunəgʹ ə fɑ:nʹə əmɑχ dɑ: mʹe:rʹ ɑgəs do χʷirʹ ə dαʃgʹ e:. er mαdʹənʹ nuerʹ eirʹəgʹ mɑ:rʹə nʹi: revʹ è:n fʹuk dən vɑ:nʹ er ə mʹe:rʹ ɑgəs nʹi revʹ is əkʹi knœs ə jimʹəgʹ ʃe no knœs ə χɑilʹ ʃi e: ɑχ vʹi ʃi go krɑ:tʹə. nʹi revʹ è:n ɑ:tʹ bo ǥo: lʹe: gœr çαrt do vʹeh nɑ: gœr χuərdəgʹ ʃi ɑχ nʹi:r vuerʹ ʃi e mɑr bʷi jαkərʹ dʹe. də vʹi ʃi krɑ:tʹə kʹlʹipʹəhə mɑr vʹi is əkʹi nɑ: bʹeαχ ə fʹαr po:stə bʷè:χ dʹi nuerʹ ə jo:χ ʃe əmɑχ go revʹ ə fɑ:nʹə kαilʹtʹ əkʹi.

də vʹi: ən ɑimʹʃərʹ eg imʹαχt ɑgəs is bʹog ə tɑurəs ə vʹi əkʹi gœr egə nə kαlʹi:nʹ ʃαumrə ə vʹi: ən fɑ:nʹə gʷitʹəhə. də vʹi: ʃe: vʹi: imʹəhə əniʃ, ɑχ nʹi: revʹ ən kɑpte:n tɑkəhə fo:s. vʹi mɑk o:g sè:ləhə dʹi ɑgəs is erʹhə vʹi: ə bro:d ɑgəs ə lu:χɑ:rʹ i: fʹe:nʹ ɑgəs ə lʹαnəv ə vʹe go mαh nuerʹ ə hukəχ ʃe əwαlʹə.

vʹi: sən go mαh ɑgəs nʹi: revʹ go holk. dʹi:lʹ ə kɑpte:n ɑgəs nuerʹ ə hɑ:nʹə ʃe χun kuenʹ nʹi:r jinʹ ən ropərʹə mɑ:tə ɑχ ə fɑ:nʹə ə χʷirʹ er ə vʹe:rʹ fʹe:nʹ. ko luəh ɑgəs hɑ:nʹəgʹ ə kɑpte:n ə dʹi:rʹ də vʹi: ən mɑ:tə rimʹəʃ. hi:nʹ ʃe χʷigʹ ə lɑ:v χʷinʹ krohə ə vʷinʹtʹ αʃtʹə ɑχ mɑ: hi:nʹ kɑd ə çi:həχ ə kɑpte:n ɑχ fɑ:nʹə po:stə ə vnɑ: fʹe:nʹ er ə vʹe:rʹ. də stɑd ʃe ɑχ nʹi: muər nɑ: gœr hitʹ ʃe es ə hαsəv. « kɑd tɑ ort, ə ǥʷinʹ uəsəlʹ » ersə mɑ:tə. « kɑ: vuerʹəʃ ən fɑ:nʹə ʃinʹ er do vʹe:rʹ » ersən kɑpte:n. « o, ə ǥʷinʹə uəsəlʹ » ersən mɑ:tə « nɑ:r χʷirʹəʃ do lu:ŋg ə ŋʹαul lʹum go revʹ do vʹαn dʹi:ləʃ dœtʹ. ʃinʹ ko:rh əgɑt go vʷilʹən tu əd χuko:l əgɑm ». də ǥlɑk rɑurtə fʹerʹəgʹə n kɑpte:n ɑχ nʹi:r lʹegʹ ʃe e:nʹ nʹi erʹ.

də vuelʹ ʃe n kʹe: əʃtʹαχ ɑgəs vʹi: mɑ:rʹə vɑ:n ɑgəs ə lʹαnəvʹi:nʹ ɑ:lənʹ rimʹəʃ ɑgəs sgʹetʹimʹi:nʹi: erʹhə e fɑ:lʹtʹu: rimʹəʃ. ɑχ nʹi:r lʹegʹ ʃe erʹ go vʹαkʷi ʃe i:. də vuelʹ ʃe əʃtʹαχ is də higʹ ʃe er χɑhi:rʹ nə hαumrə. də lʹαn ʃi e:. « fʹi:αχ, ə χɑpte:nʹ » er ʃiʃə « do lʹαnəvʹi:nʹ gʹlʹo:tʹə ». « is kumə lʹumsə » ersən kɑpte:n. « ɑχ kɑ: vʷilʹ ən fɑ:nʹə vʹi: er do vʹe:rʹ » « er mokəl dœtʹ ə çe:lʹə çnʹαstə » er ʃiʃe « nɑ: fʷilʹ is əgɑm konəs ə χαlʹəs e no kɑ:r imʹigʹ ʃe uəm ». « bʹegʹ is go mαh əgɑt nuerʹ ə çi:hə tu əri:ʃtʹ mʹe » ersən kɑpte:n. dʹeirʹi ʃe on gɑhi:rʹ ɑgəs də vuelʹ ʃe ən dorəs əmɑχ gɑn slɑ:n ɑ:gənʹtʹ əkʹi.

ʃinʹ e ən uerʹ ə vʹi ən bro:n ɑgəs ən bʹrʹiʃə kri: er ə gαlʹi:nʹ boχt. « is truə krɑ:tʹə » er ʃiʃə « nɑ:r jinʹəs rœd er mɑhərʹ, do bʹrʹiʃtʹ dom buəχəlʹ grɑ:vər ə ǥɑ:lʹ lʹe: po:sə ». nʹi fɑdə nuerʹ ə vʹi ʃi ən mʹe:dʹ ʃinʹ buərhə kœrhə əkʹi dʹi. də ǥlè:g ʃi χu:hə buəχəlʹ go revʹ u:nti:vʹ vαh əkʹi ɑs. « nʹi vʹe tu » er ʃiʃə lʹeʃ « e:nʹ nʹi: χun dʹerʹə lʹeʃ ən mʹe:dʹ ku:rəmʹ ətɑ: əgɑm lʹe kʷirʹ ort. tɑ: ən kɑpte:n imʹihə lʹe fʹerʹəgʹ on dʹigʹ. imigʹ ʃe ɑgəs lʹαn e ɑgəs nɑ: bʹi:χ is əgʹe go vʷilʹən tu e dʹi:αnəv è:n αrʹəχɑ:nʹ nə jiegʹ. pʹe ɑ:tʹ nu: pʹe tʹi:rʹ go mʹegʹ stədʹe:rʹ erʹ tαχu:msə lʹe ʃgʹi:αlə ɑgəs is mαh e do luəχ sè:herʹ. »

də hug ʃi rɑinʹtʹ αrʹəgʹədʹ don muəχəlʹ is ɑs go brɑ:h lʹeʃ. də lʹαn ʃe ən kɑpte:n riəv ɑgəs χʷi:hə no gœr vʷinʹ ʃe əmɑχ bαlʹə bʹog tɑ: bʹogɑ:n ʃlʹi: mɑχ o fɑ:rəs nə frαŋʹkʹə. də ligʹ ʃe ʃtʹαχ mɑr çlʹe:rʹəχ ʃupə ə dʹigʹ muər ku:rəmʹ. nuerʹ χnikʹ ə buəχəlʹ go revʹ litʹ əʃtʹαχ χun ebʹərʹə dʹi:lʹ ʃe ɑgəs do hɑ:nʹə ʃe e tʹrʹiəl er vɑ:rʹə vɑ:n. dʹinʹəʃ ʃe dʹi ə χu:rsə tʹrʹi:dʹ ʃi:s. « tɑ: go hɑnəvαh ə vuəχəlʹ » er ʃiʃə. fɑn tʹi:mpəl ə tʹi: ɑgəs mɑ:s bʹαn mʹiʃə ji:lən nʹi vʹe tusə e:nʹ nʹi χun dʹerʹə lʹeʃ ə ʃgʹi:αl.

də ǥlè:g ʃi χu:h ən kαlʹi:nʹ ʃo:mrə. « tɑ:mʹʃə e fɑgənʹtʹ ə tʹi: ʃo ɑgəs nʹi mo:dʹə go dukənʹ er nαʃ go dʹo:. mɑrə dukəd bʹi:χ ənʹ tʹigʹ ʃo ɑgəs ən ɑ:tʹ əgɑt sə. tu:rʹ αrʹə wαh dəm lʹαnəv ɑgəs dəm bɑ:hərʹ.

də fuər ʃi gɑχ nʹi: re:gʹ ɑgəs stɑd nʹi:r jinʹ ʃi no go dʹi: gœr vʷinʹ ʃi əmɑχ ən rαiŋʹkʹ. də vʹi ə kʹαun bɑhələχ bɑ:n bʹɑ:rhə əkʹi ɑgəs klœh dinʹ uəsəlʹ erʹhə. bo ǥo: lʹαt gœr fʹαr i sən ɑum sɑn. vʹi: ʃi e ʃu:l lʹe: nu go dʹi: gœr vʷinʹ ʃi əmɑχ ən tʹigʹ go revʹ ə kɑpte:n ɑun. ɑχ mo vαrʹəgʹ nʹi:r αnʹhəgʹ ʃe i. də vʹi:dər e kɑinʹtʹ lʹe çe:lʹə er αg tɑməlʹ ɑgəs du:rtʹ ʃe go revʹ is əgʹe fʹe:nʹ tʹigʹ go vαχ ʃi obərʹ ɑun. də vʹi:dʹi:ʃtʹ ənsɑn gɑχ trɑ:nho:n e ʃu:l ɑgəs e kαhəv ɑimʹʃərʹə ə dʹαuntə çe:lʹə fʹe: mɑr vʹeαχ è:n dɑ: vuəχəlʹ.

vʹi bʹlʹienʹ ɑnɑjαrʹəd də vʹeh kαtʹə. è:n trɑ:nho:n əvɑ:nʹ vʹi:dər sitʹ ə dʹαunt ə çe:lʹəgʹ ɑgəs do hosənəgʹ mɑ:rʹə vɑ:n er ə vʹeh e kʷirʹ kʹeʃtʹən erʹ « ən revʹ ʃe po:stə nu: kɑd e nʹtʹi:rʹ gœrb ɑs e nu: kɑhənʹ ə vʹeαχ ə lè:həntə si:rʹə əgʹe. dʹ ənʹiʃ ʃe ji gɑχ ə hɑrləgʹ do o hu:ʃ go dʹerʹə mɑr nʹi revʹ is əgʹe nɑ: gœr pɑ:rti: buəχələ vʹi e kɑinʹtʹ lʹeʃ. nuerʹ ə vʹi dʹerʹə rɑ:tʹ əgʹe « mo nɑrʹə hu » ersə mɑ:rʹə « bʹe:dʹərʹ go revʹ ə kαlʹi:nʹ boχt nʹαçu:ntəχ » « nʹi:r vʹe:dʹərʹ dʹi vʹeh mɑr də vʹi fɑ:nʹ ə po:stə er ə vʹe:rʹ əgʹe ». « nuerʹ ə vʹemʹidʹ e dœl er ɑ:r lè:həntə si:rʹ əwαlʹə » ersə mɑ:rʹə « tɑ:mʹʃə e dœl go he:rʹənʹ ɑgəs ə dukfɑ: lʹum e kαhəv do lè:həntə si:rʹə ». « nʹi:r wαh lʹum » ersən kɑpte:n « go gʹi:hənʹ ən ɑ:tʹ. tɑ: ən ǥrɑ:nʹ əgɑm erʹ ». « nɑ: bɑk sɑn » ersə mɑ:rʹə.

də vʹi: ʃi e sbʹrʹugə fʹe: nu: go dʹi: gœr hœlʹəgʹ lʹe: vʹeh lʹe nə kœʃ. fuerʹədər lu:ŋg re:gʹ ɑgəs do hɑ:nədər əʃtʹαχ go bαlʹə muər χorkʷi:. də ho:gədər ə lo:ʃtʹi:nʹ ə dʹigʹ o:stə ən i:hə ʃinʹ ɑχ er mαdʹənʹ əmɑ:rʹəχ də fuər ʃi ə lʹαʃgʹi:αl lʹeʃ ə muəχəlʹ fənɑχt mɑr ə revʹ əgʹe go kʹαun uerʹ ə χligʹ nu: go dʹi: go vʹi:lʹhəχ ʃi fʹe:nʹ əri:ʃtʹ. χue ʃi go dʹi u:nkəlʹ dʹi ə vʹi: ənə hɑgərt sə vαlʹə vuər ɑgəs fuerʹ ʃi uegʹ so:rt e:dʹə ɑgəs gʹu:rlʹe:dʹi: bʹog e:gʹənʹtʹ elʹə. nuerʹ ə hɑ:nʹə ʃi hɑr nαʃ « tʹi:αnəm lʹαt er ʃu:l əniʃ » er ʃiʃə « tɑməl ».

Stɑd nʹi:rʹ jinʹ nu: go dʹi: gœr hug ʃi əʃtʹαχ nə tʹigʹ fʹe:nʹ e:. nuerʹ ə vʹi bʹie kαtʹ əku ɑun nʹi:r lʹegʹ erʹhə gœr αhənʹ ʃi e:nʹe nɑ: gœr αhənʹ e:nʹ i: du:rtʹ ʃi lʹeʃ ə gαlʹi:nʹ « bʹegʹ sɑgərt ənso gɑn vʷi:lʹ » er ʃiʃə « αsti:n uegʹ rɑinʹtʹ ku:ntəʃ ə ǥɑ:lʹ mɑr jαul er ən tʹigʹ ʃo ɑgəs ən mʷi:nʹtʹərʹ ə vʹi ɑun ». χue ʃi əʃtʹαχ ə ʃo:mrə ɑgəs də χœr ʃi ən pɑ:rti: ə vʹi lʹe nə kœʃ sitʹə. « sigʹʃ ənsɑn go fo:lʹ » er ʃiʃə. də hug ʃi lʹe: ənʹ tʹi:αχ so ɑgəs də χuegʹ ʃi fʹe:nʹ ən ɑ:tʹ fʹe lʹeh is də χœr ʃi erʹhə e: də ǥle:g ʃi er ə gαlʹi:nʹ ʃo:mrə. « tʹe:rʹə ənsɑn er do ǥlu:nʹə ɑgəs kœr ʃi:s do fʹαki: dom. »χuegʹ is də vʹi n kαlʹi:nʹ boχt eg i:nʹʃənʹtʹ gɑχ ə hitʹ əmɑχ riəv erʹhə. « nʹiʃ ən i:rʹənʹə » ersən sɑgərt « is lʹαts ən tʹigʹ ʃo ɑgəs ə vʷilʹ ɑun mɑ: i:nʹʃən tu go pobli: ən i:rʹənʹə domsə ».

də hosənəgʹ ə kαlʹi:nʹ boχt er i:nʹʃənʹtʹ don tɑgərt knus mɑr ə ǥʷidʹ ʃi n fɑ:nʹə ɑgəs do hug ʃi den wɑ:t e: su:lʹ is go bo:səχ ʃe i: « dɑ:k ʃe ənsɑn mʹe » er ʃiʃə « nuerʹ ə fuər ʃe ən fɑ:nʹə. də χʷirʹəs lʹe fɑ:n ən tè:lʹ mo wɑ:ʃtʹərʹ ɑgəs mo wɑ:ʃtʹrʹɑ:s ɑgəs nʹi:l fʹis əgɑm ən bʹo: no mɑrəv iəd ». də vʹi: ən kɑpte:n eg e:ʃtʹəχt lʹeʃəŋ gαlʹi:nʹ is nuerʹ ə vʹi dʹerʹə rɑ:tʹ əkʹi dʹeirʹəgʹ ə sɑgərt ɑgəs do χαh ʃe ǥo n tʹi:αχ ənirʹ ɑgəs kɑd ə vʹi ɑs ə χo:rʹ əmɑχ ɑχ mɑ:rʹə vɑ:n ənə ʃtʹelʹə vʹαhəgʹ.

« ʃαh, ə çe:lʹə çnʹαstə » er ʃiʃə « o tɑ:n tu əgɑmsə egə bαlʹ əniʃ ɑgəs ʃinʹ fʹe wαʃə ɑgəs ɑ:r lʹαnəvʹi:nʹ bʹegʹ ʃi:χɑ:n ɑgəs suenʹəs əgʷinʹ go dʹerʹə ɑ:r lè:hə ». do rʹug ʃe loməvɑro:g erʹhə ɑgəs dɑ:ʃgʹ lʹenə χri: i: ɑgəs do hug dʹoχə po:g dʹi. « tɑ: n mʹe:dʹ ʃinʹ dʹi:αntə go hɑnəwαh əgɑt ə wɑ:rʹə » er ʃiʃən. is do:χə də dʹi:bʹrʹi:χ ə kαlʹi:nʹ ɑs ə dʹigʹ ɑgəs iʃ e vʹi: ti:lʹtʹ əkʹi.

(Conté par Peig Sayers, septembre 1933.)





ORTHOGRAPHE USUELLE
INGHEAN AN CHEANNAIDHE

Tá tamall fada anois a bhí fear i n‑a chómhnaighe i mbaile mór Chorcaighe. Fear saidhbhir agus ceannaidhe fairrge do b’eadh é. Do bhíodh luingeas ag teacht thar lear chuige. Do bhí aon inghean amháin aige gur b’é an ainm a bhi uirthi Máire Bhán. Do thuill sí an ainm sin mar ni raibh (sí) sa bhaile mhór aon chailín comh deas comh maordha léi. Ni raibh aoinne cloinne age n‑a muinntir ach í agus do mhéaduigh sin uirrim agus grádh na ndaoine don inghean óg so.

Ba ghnáthach le captaen óg luinge teacht ar cuaird go tig an cheannaidhe go minic agus do bhíodh sé ana-cheanamhail ar Mháire Bhán. Bhí Máire ag tuitim i ngrádh leis i gan fhios di féin. Nuair a imthigheadh sé ó’n gcuan do bhíodh uaigneas agus díombáidh an domhain uirthi, ach ní bhíodh a fhios aici cad é an fáth. Ní raibh aon fhear óg uasal timpall ná go raibh ag tnúth le Máire Bhán a dh’fhagháil le pósadh, ach ni raibh aon mhaith d’aoinne bheith á lorg. Ní phósfadh sí aon fhear ach an captaen óg. Níor mhaith le n‑a muinntir í thabhairt le pósadh dó san. Do b’fhearr leó í bheith i n‑a gcómhgar féin. D’fhan Máire bliadhanta gan pósadh. Deireadh sí i n‑a haigne féin : « Dá bhfaigheadh m’athair bás, bheadh sé ar mo chumas mo rogha fear a phósadh ».

Do bhí an scéal go maith agus do tháinig galar éigin ar a h‑athair agus bhí sé ag dul chun báis. D’fhág sé a thigh is a áit agus a chuid saidhbhris ag Máire, mar ní raibh aoinne eile muirir air. Nuair a fuair sé bás, má bhí Máire brónach bhí sí sásta d’fhonn is go mbeadh an captaen óg le pósadh aici.

Níor bh’fhada i n‑a dhiaidh sin gur tháinig an long chun cuain agus do tháinig an captaen óg go dtí an tig; ach ní raibh an ceannaidhe roimis, ach mara raibh bhí Máire Bhán roimis agus do fháiltigh sí roimis mar ba chóir. Bhí mí aige san chuan agus dubhairt sí le n‑a máthair : « Anois, a mháthair », ar sise, « ó tá m’athair faghta bás agus gur fhág sé mo dhóthain do shaidhbhreas an tsaoghail agam-sa, is maith liom mé féin agus an saidhbhreas san do thabhairt do’n gcaptaen óg led’thoil-se ». Ní dubhairt an mháthair seóid ach : « Tá go maith, a inghean ó ». Do pósadh Máire Bhán agus an captaen óg agus bhí pósadh seacht lá agus seacht n‑oidhche ortha.

Fe dheire do bhí ar an gcaptaen a sheólta a thógaint suas agus dul go dtí dúthaigh éigin ag triall ar lasc eile. Do bhí brón mór air a bheith ag scaramhaint le n‑a chailín ach ni raibh leigheas air, chaithfeadh sé imtheacht. « Ná bíodh brón ort », arsa Máire, « bead-sa im’ chailín dílis duit nó go dtí go bhfillfir arís ».

Bhí an chéad mháta a bhí ar an luing anamhór leis an gcaptaen. Ní raibh ionnta ach aon anam amháin, mar déarfá. Bhíodh an captaen ag maoidheamh agus ag cainnt i gcomhnaidhe mar gheall ar Mháire Bhán, go raibh sí i n‑a cailín uasal dílis. Rógaire do b’eadh an máta agus do bhí sé ag faire ar fhaill a fhagháil ar an gcaptaen.

Do bhíodar sé mhí gan fille, agus nuair a chonaic Máire an t‑árthach ag teacht chun cuain, bhí sceitimíní ar a croidhe le lúthgháir agus le h‑áthas, ní nárbh’ iongnadh. Do bhí coighcíos acu i dteannta a chéile go cómpórdach, ach aon tráthnóna amháin ghaibh an captaen amach, agus Máire le n‑a chois. Bhíodar ag siubhal, agus casadh an máta ortha. Do chuir sé cainnt ar an gcaptaen. « Is dócha », ar seisean, « ná fuil an fear san beó d’fhéadfadh Máire Bhán a mhealladh uait ». « Is dóigh liom ná fuil », arsan captaen. « Cad é an geall a chuirfeá leis ? », arsan máta. « Sí an t‑árthach mo chuid féin », ar seisean, « agus cuirfidh mé an t‑árthach i ngeall leat nach féidir é ».

Do dhaingnigheadar an geall agus do fhágadar slán ag n‑a chéile. D’imthigh an máta uatha. Bhí an aimsir caithte agus nuair a bhí an t‑árthach chun cuain a fhágaint ní raibh an máta ábalta ar dhul ar bórd, mar bhí sé breóidhte, mar eadh. Do b’éigint don gcaptaen a mhalairt a fhagháilt. Nuair bhí an t‑árthach imthighthe, is beag an bhreóidhteacht a bhí ar an lúbaire máta, mar do bhí ag cuir a chuid ghliocais ag obair go tiubh. Do bhíodh sé timpall thighe Mháire Bhán go minic agus leig sé air a bheith go hanamhór le n‑a mnaoi chuindeachta.

Aon tráthnóna amháin bhí an máta agus an bhean óg so ag siubhal. Do labhair an máta léi : « Is mór an obair duit a bheith ag obair mar sin faid a bheadh tigh agat féin le fagháil agus fear maith. Pósad-sa tú », ar seisean, « agus beimid go compórdach i dteannta a chéile ar aon choingheall beag amháin ». « Cad é an rud é sin, a dhuine uasail ? » ar sise. Chuir sé a lámh i n‑a phóca agus do thairrig aníos sparán airgid. « Feuch », ar seisean leis an gcailín « sin sparán óir agus tabharfaidh mé dhuit é, má’s féidir leat an fáinne pósta tá ar mhéir do mháighistreása a thabhairt dom i gan fhios di ». Tá sé ráidhte go scoiltean an bhreab an chloch. Do phrioc sé an cailín seo chun na h‑oibre a dheunamh. « Déanfaidh mé mo dhícheall », ar sise.

I gceann cúpla oidhche do bhí sí ag faire go dian nó go dtí go bhfuair sí Máire Bhán i n‑a codladh agus d’éaluigh sí go socair agus do shleamhnuigh an fáinne amach dá méir, agus do chuir i dtaisce é. Ar maidin nuair eirigh Máire ní raibh aon phioc do’n bhfáinne ar a méir agus ní raibh fhios aici connus a imthigh sé no connus a chaill sí é, ach bhí sí go cráidhte. Ní raibh aon áit budh dhóigh léi gur cheart dó bheith ná gur chuarduigh sí ach níor bhfuair si é mar budh dheacair de. Do bhí si cráidhte clipithe mar bhí fhios aici ná beadh a fear pósta baodhach di nuair a gheobhadh sé amach go raibh an fáinne caillte aici.

Do bhí an aimsir ag imtheacht agus is beag an t‑amhras a bhí aici gur ag n‑a cailín seómra a bhí an fáinne guidthe. Do bhí sé mhí imthighthe anois ach ní raibh an captaen tagtha fós. Bhí mac óg saoluighthe di agus is uirthi a bhí an bród agus lúthgháir í féin agus a leanbh a bheith go maith nuair a thiocfadh sé abhaile.

Bhí san go maith agus ní raibh go h‑olc. D’fhill an captaen agus nuair a tháinigh sé chun cuain níor dhein an ropaire máta ach an fáinne a chuir ar a mhéir féin. Comh luath agus tháinigh an captaen i dtír, do bhí an máta roimis. Shín sé chuige a lámh chun crochadh a bhaint aisti, ach má shín cad a chífeadh an captaen ach fáinne pósta a mhná féin ar a mhéir? Do stad sé ach ní mór ná gur thuit sé as a sheasamh. « Cad tá ort, a dhuine uasail ? » arsan máta. « Cá bhfuairis an fáinne sin ar do mhéir ? » arsan captaen. « Ó, a dhuine uasail », arsan máta, « nár chuiris do long i ngeall liom go raibh do bhean dílis duit ? Sin comhartha agat go bhfuileann tú id’ chucól agam ». Do ghlac rabharta feirge an captaen, ach níor leig sé aon nídh air.

Do bhuail sé an cé isteach agus bhí Máire Bhán agus a leanbhín álainn roimis agus sceitimíní uirthi ag fáiltiughadh roimis. Ach níor leig sé air go bhfeacfaidh sé í. Do bhuail sé isteach is do shuidh sé ar chathaoir i n‑a sheómra. Do lean sí é. « Feuch, a chaptaen », ar sise, « do leanbhín gleóidhte ». « Is cuma liom-sa », arsa an captaen, « ach cá bhfuil an fáinne a bhí ar do mhéir ? » « Ar m’fhocal duit, a chéile chneasta », ar sise, « ná fuil fhios agam connus a chailleas é no cár imthigh sé uam ». « Beidh fhios go maith agat nuair a chífidh tú arís mé », arsan captaen. D’eirigh sé ó’n gcathaoir agus do bhuail sé an dorus amach gan slán fhágaint aici.

Sin é an uair a bhí an brón agus an briseadh croidhe ar an gcailín bocht. « Is truagh cráidhte », ar sise, « nár dheineas rud ar m’athair. Dob’fhiriste dom buachaill grádhmhar a fhagháil lé pósadh ». Ní fada nuair a bhí (sí) an méid sin buadhartha curtha aici di. Do ghlaodh sí chúichi buachaill go raibh ionntaoibh mhaith aici as. « Ní bheidh tú », ar sise leis, « aon ní chun deireadh leis an méid cúraim atá agam le cuir ort. Tá an captaen imthighthe le feirg ó’n dtigh. Imthigh-se agus lean é, agus ná bíodh fhios aige go bhfuileann tú ag deunamh aon aireacháin i n‑a dhiaidh. Pé áit no pé tír go mbeidh stuidéir air, tair chugham-sa le scéala agus is maith é do luach saothair ».

Do thug sí rainnt airgid don mbuachaill is as go bráth leis. Do lean sé an captaen riamh agus choidhche nó gur bhain sé amach baile beag atá beagán slighe amach ó Pháras na Frainnce. Do luigh sé isteach mar chléireach siopa i dtigh mór cúraim. Nuair chonnaic an buachaill go raibh luighte isteach chun oibre, d’fhill sé agus do tháinigh sé ag triall ar Mháire Bhán. D’innis sé di a chúrsa tríd síos. « Tá go h‑anamhaith, a bhuachaill », ar sise. « Fan timpall an tighe agus má’s bean mise a dhíolann ní bheidh tusa aon nídh chun deireadh leis an scéal ».

Do ghlaodh sí chúichi an cailín seómra : « Táim-se ag fágaint an tighe-seo, agus ní móide go dtiocfainn ar n‑ais go deó. Mara dtiocfad, bíodh an tigh-seo agus an áit agat-sa. Tabhair aire mhaith dom leanbh agus dom báthair ».

Do fuair sí gach nidh réidh agus stad níor dhein sí nó go dtí gur bhain sí amach an Fhrainnc. Do bhí a ceann bachlach bán beárrtha aici, agus culath duine uasail uirthi ; budh dhóigh leat gur fear í insan am san. Do bhí sí ag siubhal léi nó go dtí gur bhain sí amach an tigh go raibh an captaen ann. Ach, mo mhairg, níor aithnigh sé i. Do bhíodar ag cainnt le chéile ar fheadh tamaill agus dubhairt sé go raibh fhios aige féin tigh go bhfaigheadh sí obair ann. Do bhídís annsan gach tráthnóna ag siubhal agus ag caitheamh aimsire i dteannt’a chéile, fé mar bheadh aon dá bhuachaill.

Bhí bliadhain anagheairid do bheith caithte. Aon tráthnóna amháin bhíodar suidhte i dteannta a chéiligh, agus do thosnaigh Máire Bhán ar a bheith ag cuir ceisteanna air : « an raibh sé pósta, nó cad é an tír gurb’as é, nó cathain a bheadh a laethannta saoire aige? » D’innis sé dhi gach a thárlaigh dó ó thúis go deireadh, mar ní raibh fhios aige ná gur pártaidhe buachalla a bhí ag cainnt leis. Nuair a bhí deireadh ráidhte aige : « Mo náire thú ! » arsa Máire, « b’fhéidir go raibh an cailín bocht neamhchionntach ». « Níorbh’ fhéidir di bheith, mar do bhí fáinne a pósta ar a mhéir aige ». « Nuair a bheimid ag dul ar ár laethannta saoire abhaile », arsa Máire, « táim-se ag dul go h‑Éirinn, agus an dtiocfá liom ag caitheamh do laethannta saoire? » « Níor mhaith liom », arsa an captaen, « go gcífinn an áit ; tá an ghráin agam air ». « Ná bac san », arsa Máire.

Do bhí sí ag spriogadh fé nó go dtí gur thoiligh léi bheith le n‑a cois. Fuaireadar long réidh agus do thánadar isteach go baile mór Chorcaighe : do thógadar a lóistín i dtigh ósta an oidhche sin, ach ar maidin amáireach do fuair sí a leathscéal leis an mbuachaill fanacht mar a raibh aige go ceann uaire a chluig nó go dtí go bhfillfeadh sí féin arís. Chuaidh sí go dtí uncail di a bhí i n‑a shagart san bhaile mhór agus fuair sí uaidh sórt éide agus giúrléidí beaga éigin eile. Nuair a tháinigh sí thar n‑ais : « téanam leat ar siúl anois », ar sise, « tamall ».

Stad níor dhein nó go dtí gur thug sí isteach i n‑a tigh féin é. Nuair a bhí biadh caithte acu ann (níor leig uirthi gur aithin sí aoinne ná gur aithin aoinne í) dubhairt sí leis an gcailín: « Beidh sagart annso gan mhoill », ar sise; « teastuigheann uaidh rainnt cúntais a fhagháil mar gheall ar an tigh-seo agus an muinntir a bhí ann ». Chuaidh sí isteach i seómra agus do chuir sí an pártáidhe a bhí le n‑a cois suidhte. « Suidh-se annsan go fóill », ar sise. Do thug sí léi an t‑éadach-so agus do chuaidh sí féin i n‑áit fe leith, is do chuir sí uirthi é. Do ghlaodh sí ar an gcailín seómra. « Téire annsan ar do ghlúine agus cuir síos do pheacaí dom ». Do chuaidh is do bhí an cailín bocht ag innsint gach a thuit amach riamh uirthi. « Innis an fhírinne », arsa an sagart, « is leat-sa an tigh-seo agus a bhfuil ann má innseann tú go poblaidhe an fhírinne dom-sa ».

Do thosnaigh an cailín bocht ar innsint don tsagart connus mar a ghoid sí an fáinne agus do thug sí don mháta é, súil is go bpósfadh sé í : « D’fhág sé annsan mé », ar sise, « nuair a fuair sé an fáinne. Do chuireas le fán an tsaoghail mo mháighistir agus mo mháighistreás, agus níl fios agam an béo nó marbh iad ». Do bhí an captaen ag éisteacht leis an gcailín is nuair a bhí deireadh ráidhte aici, d’éirigh an sagart agus do chaith sé dhó an t‑éadach anoir agus cad a bhí as a chómhair amach ach Máire Bhán i n‑a steille bheathaidh.

« Seadh, a chéile chneasta », ar sise, « ó tánn tú agam-sa ag baile anois, agus sinn fe mhaise agus ár leanbhín, beidh síothchán agus suaineas againn go deireadh ár laethe ». Do riug sé lomabharróg uirthi agus d’fháisc le n‑a chroidhe í agus do thug deocha póg di : « Tá an méid sin déanta go h‑anamhaith agat, a Mháire », ar seisean. Is dócha, do díbrigheadh an cailín as a dtigh agus is é bhí tuillte aici.



TRADUCTION
LA FILLE DU MARCHAND

Il y a maintenant longtemps, un homme habitait dans la grande ville de Cork. C’était un homme riche et un marchand en mer. Une flotte naviguait vers lui, de par delà les mers. Il avait une fille unique qu’on appelait Marie la Blanche. Elle méritait ce nom car il n’y avait pas dans la grande ville de fille aussi jolie ni aussi gente qu’elle. Ses parent n’avaient pas d’autre enfant, et cela augmentait l’estime et l’amour des gens pour cette jeune fille.

Un jeune capitaine de navire avait coutume de visiter souvent la maison du marchand et il était très amoureux de Marie la Blanche. Marie s’éprenait de lui sans le savoir elle-même. Lorsqu’il quittait le port elle se sentait la plus seule et la plus triste du monde, mais elle en ignorait la raison. Il n’y avait pas un jeune gentilhomme aux environs qui ne désirât obtenir Marie la Blanche en mariage, mais il ne servait de rien à personne de la rechercher. Elle n’épouserait pas d’autre homme que le jeune capitaine. Sa famille ne voulait pas la lui donner en mariage. Ils auraient préféré l’établir auprès d’eux. Marie resta des années sans se marier. Elle se disait dans son esprit : « Si mon père mourait, je serais maîtresse de me marier avec l’homme de mon choix. »

Cela alla bien et son père fut atteint de quelque maladie, et il se mourait. Il laissa sa maison, son domaine et sa fortune à Marie, car il n’avait pas d’autre héritier. Lorsqu’il mourut, si Marie fut chagrine, elle fut aussi contente, de pouvoir épouser le jeune capitaine.

Peu de temps après le navire entra au port, et le jeune capitaine vint à la maison, mais il n’y trouva pas le marchand; mais à son défaut il trouva l’attendant Marie, qui lui fit accueil comme il se devait. Il avait un mois à passer au port, et elle dit à sa mère : « Maintenant, mère », dit-elle, « puisque mon père est mort et qu’il m’a laissé mon content de la fortune de ce monde, il me plaît de me donner, moi-même et cette fortune, au jeune capitaine, avec ton consentement ». La mère ne dit mot, si ce n’est : « C’est bien, ma fille ». Marie la Blanche et le jeune capitaine furent mariés et leurs noces durèrent sept jours et sept nuits.

A la fin le capitaine dut hisser ses voiles et aller en quelque pays chercher une autre cargaison. Il avait un grand chagrin de quitter sa belle, mais il n’y pouvait rien, il lui fallait partir. « N’ai pas de chagrin », dit Marie, « je te serai fidèle jusqu’à ce que tu reviennes. »

Le second officier du bord était très lié avec le capitaine. Ils n’avaient qu’une seule âme, comme on dirait. Le capitaine ne cessait de vanter Marie la Blanche et de parler d’elle : c’était une fille noble et fidèle. Le second était une canaille, qui guettait l’occasion de prendre en traître le capitaine.

Ils furent six mois sans revenir et quand Marie vit le navire revenant au port son cœur fut transporté de joie et de plaisir, ce qui n’avait rien d’étonnant. Ils passèrent une quinzaine ensemble, confortablement, mais un soir le capitaine sortit, et Marie avec lui. Comme ils se promenaient, ils rencontrèrent le second. Il engagea la conversation avec le capitaine. « Sans doute », dit-il, « que l’homme n’est pas né qui pourrait vous prendre Marie la Blanche ». « Je crois que non », dit le capitaine. « Qu’est-ce que vous parieriez? », dit le second. « Le navire est tout ce que je possède », dit l’autre, « et je te parierai le navire que ce n’est pas possible ».

Ils conclurent solennellement le pari et ils se dirent adieu. Le second les laissa. Le temps était révolu, et lorsque le navire fut sur le point de quitter le port, le second n’était pas en état de s’embarquer, car il était malade, prétendait-il. Le capitaine dut lui trouver un remplaçant. Dès que le navire fut parti, le fourbe de second n’était plus guère malade, car il se mit à tramer ses complots serrés. Il rôdait souvent autour de la maison de Marie et il faisait semblant d’être au mieux avec sa suivante.

Un soir le second se promenait avec cette jeune femme. Le second lui dit : « Quelle drôle d’idée as-tu de travailler comme cela, quand tu peux avoir une maison à toi et un bon mari ? Je t’épouserai, et nous vivrons confortables ensemble », dit-il, « à une seule petite condition ». « De quoi s’agit-il ? » dit-elle. Il mit sa main dans sa poche et en tira une bourse d’argent. « Regarde », dit-il à la fille, « Voici une bourse d’or et je te la donnerai, si tu peux me donner l’anneau de mariage qui est au doigt de ta maîtresse sans qu’elle s’en doute ». On dit que l’or fend la pierre. Il poussa la fille à faire la besogne. « Je ferai mon possible », dit-elle.

Au bout de quelques nuits, elle guetta jusqu’à ce qu’elle trouvât Marie la Blanche endormie, et elle se glissa tout doucement et subtilisa l’anneau de son doigt, et elle le cacha. Le matin, quand Marie se leva, il n’y avait pas trace de l’anneau à son doigt, et elle ne savait pas comment il était parti, ou comment elle l’avait perdu, mais elle fut désolée. Il n’y eut pas d’endroit où il lui semblait qu’il eût dû être qu’elle ne fouillât, mais elle ne le trouva pas, et cela lui aurait été difficile. Elle était désolée et tourmentée, car elle savait que son mari ne lui en saurait pas bon gré quand il découvrirait qu’elle avait perdu l’anneau.

Le temps passait, et elle était bien loin de soupçonner que c’était sa fille de chambre qui avait volé l’anneau. Six mois maintenant était passés mais le capitaine n’était pas encore revenu. Il lui était né un fils, et c’est elle qui était fière et heureuse d’être elle-même et son enfant en bonne santé, quand lui reviendrait.

C’était bien et ce n’était pas mal. Le capitaine revint, et, quand il entra au port, ce bandit de second s’avisa de mettre l’anneau à son propre doigt. Quand le capitaine débarqua, il trouva le second l’attendant. Celui-ci lui tendit la main, pour qu’il la serre, mais que vit alors le capitaine ? L’anneau de mariage de sa propre femme à son doigt. Il s’arrêta, mais peu s’en fallut qu’il ne tombât de son haut. « Qu’avez-vous, monsieur? » dit le second. « Où as-tu trouvé cet anneau à ton doigt? », dit le capitaine. « Oh, Monsieur », dit le second « ne m’avez-vous pas parié votre navire que votre femme vous était fidèle? Voici la preuve que je vous ai fait cocu ». Le capitaine fut envahi d’un flot de rage, mais il ne fit semblant de rien.

Il remonta le quai, et Marie la Blanche l’attendait avec son beau petit enfant, et toute transportée lui souhaitait la bienvenue. Mais il ne fit pas semblant de la voir. Il rentra chez lui el s’assit sur une chaise dans sa chambre. Elle le suivit : « Regarde, capitaine », dit-elle, « ton magnifique bébé ». « Cela m’est égal », dit-il, « mais où est l’anneau qui était à ton doigt ? » « Je te donne ma parole, gentil époux », dit-elle, « que je ne sais comment je l’ai perdu ni où il s’en est allé ». « Tu le sauras bien quand tu me reverras », dit le capitaine ; il se leva de sa chaise et sortit sans lui dire adieu.

C’est alors que la pauvre fille s’affligea et que son cœur se brisa. « C’est grand pitié », dit-elle, « que je n’ai pas obéi à mon père. Il m’aurait été facile de trouver à épouser un garçon aimable ». Elle ne fut pas longue à surmonter cet excès de chagrin. Elle fit venir un garçon en qui elle avait toute confiance. « Tu ne perdras rien », dit-elle, « à la mission dont j’ai à te charger. Le capitaine a quitté la maison en colère. Va et suis-le, el qu’il ne sache pas que tu le surveilles. En quelque endroit, en quelque pays, qu’il se fixe, viens m’en informer et tu seras bien récompensé de ta peine ».

Elle donna une somme d’argent au garçon et le voilà parti. Il suivit le capitaine sans désemparer jusqu’à ce qu’il atteigne une petite ville à quelque distance de Paris en France. Il s’engagea comme employé dans une grande maison de commerce. Quand le garçon vit qu’il était installé dans son emploi, il retourna et alla chercher Marie la Blanche. Il lui raconta tous ses faits et gestes. « C’est très bien, mon garçon », dit-elle. « Reste à t’occuper de la maison et, si je suis femme à payer un service, tu ne perdras rien dans cette histoire ».

Elle appela la fille de chambre : « Je quitte cette maison et rien ne prouve que j’y revienne jamais. Si je ne reviens pas, la maison et le domaine sont à toi. Prends bien soin de mon enfant et de ma mère ».

Elle prépara tout et n’arrêta point qu’elle n’eût atteint la France. Elle avait rasé sa tête bouclée, et revêtu un habit de gentilhomme ; tu aurais cru alors qu’elle était un homme. Elle poursuivit sa route jusqu’à ce qu’elle eût atteint la maison où se trouvait le capitaine. Mais, hélas, il ne la reconnut pas. Ils causèrent ensemble un moment et il lui dit qu’il connaissait une maison où elle trouverait du travail. Par la suite, ils se promenaient tous les soirs, et passaient le temps ensemble, comme aurait fait n’importe quelle paire de garçons.

L’année était, peu s’en faut, écoulée. Un soir, ils étaient assis ensemble et Marie la Blanche se mit à lui poser des questions : « était-il marié ? de quel pays était-il ? ou quand aurait-il ses vacances ? ». Il lui dit tout ce qui lui était arrivé, du commencement à la fin, car il croyait parler à un camarade garçon. Quand il eut fini de parler : « Fi ! », dit Marie, « peut-être que la pauvre fille était innocente ». « Elle ne pouvait pas l’être, car son anneau de mariage était à son doigt à lui ». « Lorsque nous irons chez nous en vacances », dit Marie, « je vais, moi, en Irlande, et viendrais-tu avec moi passer tes vacances ? ». « Je ne voudrais pas », dit le capitaine, « revoir l’endroit. Il me fait horreur ». « Ne t’occupe pas de cela », dit Marie.

Elle continua de le presser jusqu’à ce qu’il consentit à venir avec elle. Ils apprêtèrent un navire et entrèrent dans la grande ville de Cork. Ils descendirent dans un hôtel cette nuit-là, mais le lendemain matin elle dit au garçon de l’excuser et d’attendre où il était jusqu’à ce qu’elle revienne. Elle alla trouver un sien oncle qui était prêtre dans la grande ville et elle obtint de lui une chasuble et quelques autres petits accessoires. Lorsqu’elle revint : « Allons maintenant nous promener », dit-elle, « un moment ».

Elle n’arrêta point qu’elle ne l’eût amené dans sa propre maison. Quand ils eurent mangé (elle n’avait pas fait semblant de reconnaître personne ni d’être reconnue de personne), elle dit à la servante : « Il viendra bientôt un prêtre ici », dit-elle, « il a besoin d’obtenir quelque information concernant cette maison et les gens qui l’habitaient ». Elle entra dans une chambre, et fit asseoir le compagnon qu’elle avait avec elle. « Assieds-toi là un instant », dit-elle. Elle prit la chasuble et s’en alla dans un endroit à part, et s’en revêtit. Elle appela la fille de chambre : « Mets-toi là à genoux et confesse-moi tes péchés ». La pauvre fille s’agenouilla, et elle lui racontait tout ce qui lui était jamais arrivé. « Dis la vérité », dit le prêtre, « cette maison est à toi avec ce qu’elle contient si tu me dis publiquement la vérité ».

La pauvre fille commença à dire au prêtre comment elle avait volé l’anneau et l’avait donné au second, dans l’espoir qu’il l’épouserait. « Il m’a laissée là », dit-elle, « quand il a eu l’anneau. J’ai envoyé errer de par le monde mon maître et ma maîtresse, et je ne sais s’ils sont morts ou vivants ». Le capitaine écoutait la servante, et quand elle eut fini de parler, le prêtre se leva et rejeta la chasuble, et qui était devant lui ? Marie la Blanche en chair et en os.

« Et bien, gentil époux », dit-elle, maintenant que je t’ai à la maison, et que nous sommes bien portants, nous-mêmes et notre petit enfant, nous serons en paix et en repos jusqu’à la fin de nos jours ». Il l’étreignit bien fort et la serra sur son cœur et la désaltéra de baisers. « Tu as très bien fait tout cela, Marie », dit-il. Il est probable que la servante fut chassée de leur maison, et elle l’avait bien mérité.